Sąd Najwyższy stwierdza: market z regałem z książkami to nadal market i nie może prowadzić sprzedaży w niedzielę

Część super­mar­ke­tów, chcąc utrzy­mać moż­li­wość han­dlu przez sie­dem dni w tygo­dniu, uda­wa­ła czy­tel­nie. Teraz Sąd Naj­wyż­szy zablo­ko­wał im tę furt­kę i przy­po­mniał, że skle­py wiel­ko­po­wierzch­nio­we nie są pla­ców­ka­mi kulturalnymi.

Zakaz han­dlu w nie­dzie­lę jest naru­sza­ny na sze­ro­ką ska­lę. W 2025 roku nie­pra­wi­dło­wo­ści stwier­dzo­no aż w 33,2% przy­pad­ków, a wśród 185 skon­tro­lo­wa­nych skle­pach wiel­ko­po­wierzch­nio­wych – w 41,1%. Łącz­nie nie­pra­wi­dło­wo­ści doty­czy­ły 1567 osób zatrud­nio­nych na umo­wę o pra­cę, 820 zatrud­nio­nych na pod­sta­wie innej umo­wy oraz 36 osób pra­cu­ją­cych bez jakiej­kol­wiek for­my zatrud­nie­nia, czy­li cał­ko­wi­cie nielegalnie.

Usta­wa z dnia 10 stycz­nia 2018 roku o ogra­ni­cze­niu han­dlu w nie­dzie­le i świę­ta oraz w nie­któ­re inne dni w arty­ku­le 6. wymie­nia pla­ców­ki nie­ob­ję­te zaka­zem. Jeden z wyjąt­ków obej­mu­je han­del „w pla­ców­kach han­dlo­wych w zakła­dach pro­wa­dzą­cych dzia­łal­ność w zakre­sie kul­tu­ry, spor­tu, oświa­ty, tury­sty­ki i wypo­czyn­ku”. To na ten prze­pis powo­ły­wa­ły się skle­py wiel­ko­po­wierzch­nio­we two­rzą­ce „czy­tel­nie” lub „kąci­ki czy­tel­ni­ka” – czy­li w prak­ty­ce jeden regał z książ­ka­mi, cza­sem uzu­peł­nio­ny kil­ko­ma krze­sła­mi. Sąd Naj­wyż­szy wydał jed­nak wyrok prze­ciw­ko spół­ce, wska­zu­jąc, że wyją­tek doty­czy skle­pów znaj­du­ją­cych się w zakła­dach pro­wa­dzą­cych dzia­łal­ność w zakre­sie kul­tu­ry, spor­tu, oświa­ty, tury­sty­ki i wypo­czyn­ku, a czy­tel­nia w mar­ke­cie to sytu­acja odwrot­na. Oskar­ży­cie­lem publicz­nym w spra­wie była Pań­stwo­wa Inspek­cja Pracy.

Sądy pierw­szej i dru­giej instan­cji wyda­ły wyrok unie­win­nia­ją­cy, ale Pro­ku­ra­tor Gene­ral­ny wzniósł od nie­go kasa­cję, a Sąd Naj­wyż­szy orzekł 10 czerw­ca 2026 roku (sygn. akt III KK 26/26), że była zasadna.

– To kolej­ne orze­cze­nie Sądu Naj­wyż­sze­go, któ­re potwier­dza, że wydzie­le­nie na tere­nie skle­pu miej­sca na regał z książ­ka­mi oraz miejsc do sie­dze­nia nie czy­ni z pla­ców­ki han­dlo­wej biblio­te­ki lub czy­tel­ni, jak też nie zmie­nia prze­zna­cze­nia tego skle­pu, któ­ry nadal pozo­sta­je mar­ke­tem. Takie sta­no­wi­sko Sąd Naj­wyż­szy zajął już m.in. w wyro­ku z 16 listo­pa­da 2023 r., sygn. akt I KK 346/23 oraz w wyro­ku z 10 lip­ca 2024 r., sygn. akt V KK 491/23. Kształ­tu­ją­ca się linia orzecz­ni­cza powin­na sta­no­wić prze­stro­gę przed pró­bą omi­ja­nia prze­pi­sów o zaka­zie han­dlu w nie­dzie­le i świę­ta – komen­tu­je Głów­ny Inspek­tor Pra­cy Janusz Krasoń.

Anna Tess Gołę­biow­ska
Źró­dło: Pań­stwo­wa Inspek­cja Pracy

Zdję­cie głów­ne: „Kącik czy­tel­ni­ka” w jed­nym z mar­ke­tów otwar­tych w nie­dzie­lę, fot. Anna Tess Gołębiowska