Aktualności

Ruch wydawniczy w 2019 w liczbach

Pol­skie wydaw­nic­twa mają obo­wią­zek wysy­ła­nia egzem­pla­rzy swo­ich publi­ka­cji do Naro­do­wej Książ­ni­cy. Na pod­sta­wie wolu­me­nu otrzy­ma­nych ksią­żek i perio­dy­ków Biblio­te­ka Naro­do­wa przy­go­to­wu­je co roku raport pre­zen­tu­ją­cy dane doty­czą­ce bie­żą­cej pro­duk­cji wydaw­ni­czej w Pol­sce. Nie­daw­no uka­za­ła się pierw­sza część rocz­ni­ka obej­mu­ją­ca dane sta­ty­stycz­ne doty­czą­ce ksią­żek, któ­re uka­za­ły się w prze­wa­ża­ją­cej czę­ści w 2019 roku.

Według infor­ma­cji udo­stęp­nio­nych przez Biblio­te­kę Naro­do­wą wydaw­cy prze­sła­li w cią­gu zeszłe­go roku ponad 36 tysię­cy publi­ka­cji książ­ko­wych do Naro­do­wej Książ­ni­cy. Ozna­cza to, że na prze­ło­mie ostat­nich trzy­dzie­stu lat utrzy­mu­je się pra­wie nie­za­chwia­na ten­den­cja wzro­sto­wa, jeśli cho­dzi o licz­bę wyda­wa­nych w Pol­sce ksią­żek.

Trend moż­na wytłu­ma­czyć polep­sza­ją­cy­mi się warun­ka­mi eko­no­micz­ny­mi, zwięk­szo­ny­mi moż­li­wo­ścia­mi tech­nicz­ny­mi oraz postę­pu­ją­cą dywer­sy­fi­ka­cją ofer­ty wydaw­ni­czej wyni­ka­ją­cą z chę­ci zaspo­ko­je­nia popy­tu czy­tel­ni­ków.

Zmniej­sze­nie się trud­no­ści i kosz­tów zwią­za­nych z opu­bli­ko­wa­niem książ­ki nie tyl­ko uła­twi­ło posze­rza­nie listy tytu­łów wyda­wa­nych na komer­cyj­nych zasa­dach przez pro­fe­sjo­nal­ne wydaw­nic­twa, ale tak­że umoż­li­wi­ło inten­syw­ny roz­wój zja­wi­ska self-publi­shin­gu, czy­li opu­bli­ko­wa­nia książ­ki na koszt jej auto­ra jedy­nie przy pomo­cy dru­kar­ni lub wydaw­nic­twa typu vani­ty press, zauwa­ża Olga Dawi­do­wicz-Chym­kow­ska, autor­ka rapor­tu Biblio­te­ki Naro­do­wej.

Insty­tu­cja zwra­ca przy oka­zji uwa­gę na to, że mimo wzro­stu licz­by wyda­wa­nych publi­ka­cji sytu­acja eko­no­micz­na na ryn­ku książ­ki w Pol­sce wca­le się nie polep­sza. Od 2007 do 2017 roku licz­ba tytu­łów publi­ko­wa­nych w Pol­sce wzro­sła o 44%, pod­czas gdy przy­cho­dy z ich sprze­da­ży zma­la­ły o 23%. Jest to wynik utrzy­mu­ją­ce­go się na dość niskim pozio­mie wskaź­ni­ka czy­tel­nic­twa. Na obec­ny stan wpły­nąć rów­nież mogło wpro­wa­dze­nie w 2011 roku 5% staw­ki VAT na książ­ki.

Nie jed­nak o sprze­da­ży publi­ka­cji trak­tu­je raport Biblio­te­ki Naro­do­wej, a o ich wyda­wa­niu. Oka­zu­je się, że na ryn­ku naj­wię­cej uka­zu­je się tek­stów nauko­wych, czy­li takich, któ­re wyróż­nia­ją się
posia­da­niem apa­ra­tu nauko­we­go, roz­wi­nię­tych przy­pi­sów i biblio­gra­fii oraz wystę­po­wa­niem nazwisk recen­zen­tów na stro­nie redak­cyj­nej. W 2019 tego typu publi­ka­cje sta­no­wi­ły 30% ogó­łu ksią­żek prze­sła­nych przez wydaw­ców do Naro­do­wej Książ­ni­cy. Wynik może wyda­wać się impo­nu­ją­cy, ale w rze­czy­wi­sto­ści licz­ba wyda­wa­nych tek­stów nauko­wych jesz­cze kil­ka lat temu była znacz­nie wyż­sza. Być może pra­cow­ni­cy nauko­wi chęt­niej decy­du­ją się dziś publi­ko­wać wyni­ki badań w cza­so­pi­smach spe­cja­li­stycz­nych, ani­że­li w for­mie książ­ko­wych mono­gra­fii.

Sza­cun­ko­wo 28% wyda­wa­nych ksią­żek to sze­ro­ko poję­ta lite­ra­tu­ra. W tej kate­go­rii naj­więk­szy wzrost wzglę­dem poprzed­nie­go roku zali­czy­ły książ­ki dla dzie­ci – w 2019 wyda­nych zosta­ło o 455 tytu­łów wię­cej niż w 2018. Zgro­ma­dzo­ne przez Biblio­te­kę Naro­do­wą dane pozwa­la­ją rów­nież sądzić, że wydaw­cy coraz chęt­niej decy­du­ją się publi­ko­wać tak zwa­ną lite­ra­tu­rę pięk­ną. Tu nadal naj­więk­szy odse­tek sta­no­wią tomy poezji, ale rów­nież pro­za prze­ży­wa bar­dzo dobry czas.

W 2019 roku przy­by­ło nato­miast ksią­żek, któ­rych w poprzed­nich latach raczej uby­wa­ło, a mia­no­wi­cie tomów pro­zy nar­ra­cyj­nej, powie­ści i opo­wia­dań, w tym zwłasz­cza utwo­rów współ­cze­snych pol­skich pisa­rzy. Wyda­je się dość praw­do­po­dob­ne, że jest to w pew­nej mie­rze spo­wo­do­wa­ne lite­rac­kim suk­ce­sem Olgi Tokar­czuk. Otrzy­ma­na przez pisar­kę Nagro­da Nobla mogła obu­dzić nadzie­je wydaw­ców na zwięk­sze­nie zain­te­re­so­wa­nia czy­tel­ni­ków nie tyl­ko jej twór­czo­ścią, ale tak­że sze­rzej rozu­mia­ną pol­ską współ­cze­sną ambit­ną pro­zą nar­ra­cyj­ną, komen­tu­je Olga Dawi­do­wicz-Chym­kow­ska.

Wzglę­dem roku 2018 w 2019 wyda­nej zosta­ło mniej lite­ra­tu­ry roman­so­wo-oby­cza­jo­wej i sen­sa­cyj­no-kry­mi­nal­nej. Jeśli cho­dzi o te gatun­ki, zauwa­żal­ny jest trend spad­ko­wy, któ­ry roz­po­czął się w 2016. Zde­cy­do­wa­nie mniej wyda­je się w Pol­sce tłu­ma­czeń zagra­nicz­nej pro­zy gatun­ko­wej, sta­wia­jąc bar­dziej na rodzi­mych twór­ców.

Inte­re­su­ją­cą rze­czą jest, że zwięk­szy­ła się licz­ba wyda­wa­nych w Pol­sce albu­mów i ksią­żek arty­stycz­nych. W 2018 do Naro­do­wej Książ­ni­cy dotar­ło 770 tytu­łów z tej kate­go­rii, w 2019 – 1217. Znacz­ny wzrost może tu jed­nak wyni­kać ze zmian w spo­so­bie kata­lo­go­wa­nia publi­ka­cji. Autor­ka rapor­tu zauwa­ża, że od nie­daw­na kata­lo­gi wystaw są rów­nież bra­ne pod uwa­gę jako książ­ki, a nie jako dru­ki ulot­ne, jak to mia­ło miej­sce w latach poprzed­nich.

Zano­to­wa­no rów­nież wzrost licz­by pod­ręcz­ni­ków szkol­nych oraz innych edu­ka­cyj­nych mate­ria­łów, w tym na przy­kład zeszy­tów ćwi­czeń, arku­szy egza­mi­na­cyj­nych czy repe­ty­to­riów.

Odbi­ja się tu zapew­ne szcze­gól­na sytu­acja, z jaką mamy w tych szko­łach obec­nie do czy­nie­nia. Zwa­żyw­szy, że ucznia­mi szkół śred­nich od roku 2019 są zarów­no absol­wen­ci gim­na­zjów, jak i ósmych klas szkół pod­sta­wo­wych, czy­li dwie odręb­ne gru­py uczą­ce się wedle róż­nych pod­staw pro­gra­mo­wych, nale­ży uznać za spo­dzie­wa­ne i zro­zu­mia­łe zwięk­sze­nie licz­by prze­zna­czo­nych dla nich mate­ria­łów edu­ka­cyj­nych, tłu­ma­czy Olga Dawi­do­wicz-Chym­kow­ska.

Na koniec war­to jesz­cze wspo­mnieć, że w 2019 wyda­no wię­cej porad­ni­ków, wśród któ­rych prym wio­dły szcze­gól­nie prze­wod­ni­ki tury­stycz­ne, zwłasz­cza te rodzi­mej pro­duk­cji, mniej nato­miast uka­za­ło się komik­sów – tu wydaw­cy głów­nie się­ga­ją po tytu­ły zagra­nicz­ne i aż 82% prze­sła­nych publi­ka­cji sta­no­wi­ły tłu­ma­cze­nia z języ­ków obcych.

Ze szcze­gó­ło­wy­mi infor­ma­cja­mi doty­czą­cy­mi wolu­me­nów wyda­wa­nych ksią­żek w poszcze­gól­nych kate­go­riach tema­tycz­nych, z podzia­łem według woje­wództw czy języ­ków publi­ka­cji, a tak­że porów­na­nia ogól­nej sytu­acji na pol­skim ryn­ku wydaw­ni­czym z inny­mi euro­pej­ski­mi kra­ja­mi może­cie zapo­znać się w peł­nym tek­ście rocz­ni­ka Biblio­te­ki Naro­do­wej. Ten jest dostęp­ny pod lin­kiem:
https://www.bn.org.pl/download/document/1592997703.pdf

Przy­go­to­wał Oskar Grze­lak

Reklama

Może też zainteresują cię te tematy