Aktualności Ciekawostki

9 rzeczy, które powinieneś wiedzieć o Oldze Tokarczuk

18 kwiet­nia do księ­gar­ni w całej Pol­sce tra­fi­ła nowa książ­ka Olgi Tokar­czuk – zbiór krót­kich tek­stów pt. „Opo­wia­da­nia bizar­ne”. Sama pisar­ka zaś zna­la­zła się wśród sze­ściu fina­li­stów pre­sti­żo­wej nagro­dy The Man Booker Inter­na­tio­nal Pri­ze! To naj­lep­szy moment, żeby przy­gląd­nąć się posta­ci dwu­krot­nej lau­re­at­ki Nagro­dy Lite­rac­kiej Nike i dowie­dzieć się o niej kil­ku cie­ka­wo­stek!

Dorobek

Olga Tokar­czuk jest autor­ką sie­dem­na­stu ksią­żek. Debiu­to­wa­ła na łamach pisma „Na prze­łaj” w 1979 roku, jed­nak na pierw­szą samo­dziel­ną publi­ka­cję cze­ka­ła do 1989 roku – wte­dy uka­zał się jej jedy­ny jak do tej pory tomik poetyc­ki „Mia­sto w lustrach”. Czte­ry lata póź­niej wyda­ła bar­dzo dobrze przy­ję­tą powieść „Podróż ludzi Księ­gi”. Oprócz powie­ści, zbio­ru ese­jów i opo­wia­dań w jej dorob­ku zna­la­zła się tak­że książ­ka dla dzie­ci o cier­pli­wo­ści, cze­ka­niu i uważ­no­ści pt. „Zgu­bio­na dusza” z ilu­stra­cja­mi Joan­ny Con­ce­jo.

Nagrody

Olga Tokar­czuk jest jed­ną z naj­bar­dziej doce­nia­nych i naj­czę­ściej wyróż­nia­nych pol­skich pisa­rek. Z sze­ściu nomi­na­cji do Nagro­dy Lite­rac­kiej Nike zdo­by­ła aż dwie sta­tu­et­ki (za powie­ści „Bie­gu­ni” i „Księ­gi Jaku­bo­we”) oraz pięć wyróż­nień od czy­tel­ni­ków, czy­li tzw. Nike czy­tel­ni­ków. Oprócz tego ma na swo­im kon­cie Pasz­port Poli­ty­ki (1996), Nagro­dę Fun­da­cji im. Kościel­skich (1997) oraz Nagro­dę Lite­rac­ką im. Wła­dy­sła­wa Rey­mon­ta. 28 stycz­nia 2010 roku z rąk Mini­stra Kul­tu­ry i Dzie­dzic­twa Naro­do­we­go Bog­da­na Zdro­jew­skie­go otrzy­ma­ła Srebr­ny Medal „Zasłu­żo­ny Kul­tu­rze Glo­ria Artis”.

Kariera międzynarodowa

Książ­ki Tokar­czuk były tłu­ma­czo­ne na prze­szło 10 języ­ków, w tym angiel­ski, nie­miec­ki, fran­cu­ski, kata­loń­ski czy cze­ski. W ramach pro­gra­mów mają­cych na celu pro­mo­cję czy­tel­nic­twa może­my spo­dzie­wać się kolej­nych tłu­ma­czeń.

Za „Księ­gi Jaku­bo­we” Olga Tokar­czuk i tłu­macz książ­ki Jan Hen­rik Swahn zosta­li wyróż­nie­ni Mię­dzy­na­ro­do­wą Nagro­dą Lite­rac­ką Kul­tur­hu­set Stad­ste­atern, czy­li Domu Kul­tu­ry i Teatru Miej­skie­go w Sztok­hol­mie. Tokar­czuk od wie­lu lat znaj­du­je się tak­że na liście kan­dy­da­tów do naj­waż­niej­sze­go lite­rac­kie­go wyróż­nie­nia na świe­cie – Lite­rac­kiej Nagro­dy Nobla. Pisar­ka wal­czy też o Man Booker Inter­na­tio­nal Pri­ze – w poło­wie kwiet­nia zosta­ła zakwa­li­fi­ko­wa­na do ści­słe­go fina­łu za angiel­skie tłu­ma­cze­nie „Bie­gu­nów”.

Pokot

W 2017 roku do kin tra­fił „Pokot”, film powsta­ły na pod­sta­wie powie­ści Tokar­czuk pt. „Pro­wadź swój pług przez kości umar­łych”. Film w reży­se­rii Agniesz­ki Hol­land został wyróż­nio­ny Nagro­dą im. Alfre­da Bau­era na Mię­dzy­na­ro­do­wym Festi­wa­lu Fil­mo­wym w Ber­li­nie. „Pokot” brał udział w kon­kur­sie głów­nym, jed­nak Zło­te­go Niedź­wie­dzia zdo­był wów­czas obraz „Cia­ło i dusza”. Tokar­czuk była współ­au­tor­ką sce­na­riu­sza do fil­mu, podob­no powsta­ło aż kil­ka­na­ście jego wer­sji. Dzię­ki temu pisar­ka była nomi­no­wa­na do Orłów – naj­waż­niej­szej pol­skiej nagro­dy fil­mo­wej. Nie­ste­ty mimo aż sze­ściu nomi­na­cji twór­cy „Poko­tu” wró­ci­li z gali bez sta­tu­et­ki.

Związki z kinem

Olga Tokar­czuk zna­la­zła się w jury kon­kur­su głów­ne­go 39 edy­cji Festi­wa­lu Fil­mo­we­go w Gdy­ni w 2014 roku. Trium­fo­wał wów­czas film „Bogo­wie”, któ­ry w fina­le kon­ku­ro­wał z taki­mi pro­duk­cja­mi jak „Pod Moc­nym Anio­łem”, „Jack Strong”, „Oni­ri­ca” czy „Mia­sto 44”.

Festiwal Opowiadania

Jak już wyżej wspo­mnia­no Tokar­czuk debiu­to­wa­ła na łamach cza­so­pi­sma dla mło­dzie­ży „Na prze­łaj”. Pisa­ła wów­czas opo­wia­da­nia, a pod­pi­sy­wa­ła się pseu­do­ni­mem Nata­sza Boro­win. Tokar­czuk w wywia­dach przy­zna­je, że pro­zę uwa­ża za jed­ną z naj­do­sko­nal­szych form sztu­ki, szcze­gól­nie wyróż­nia opo­wia­da­nie. Tokar­czuk była jed­ną z ini­cja­to­rek i orga­ni­za­to­rek Festi­wa­lu Opo­wia­da­nia odby­wa­ją­ce­go się cyklicz­nie od 2004 roku we Wro­cła­wiu. Histo­ria zata­cza krąg – naj­now­sza książ­ka pisar­ki to wła­śnie tom opo­wia­dań.

Opera na Sacrum Profanum

Kra­kow­skie­mu festi­wa­lo­wi Sacrum Pro­fa­num towa­rzy­szą zawsze licz­ne pre­mie­ry. Na koniec tego­rocz­nej edy­cji Festi­wa­lu odbę­dzie się pre­mie­ra powsta­łej na spe­cjal­ne zamó­wie­nie ope­ry „ahat ili – Sio­stra bogów” Alka Nowa­ka, do któ­rej libret­to napi­sa­ła wła­śnie Olga Tokar­czuk. Po lite­ra­tu­rze i kinie przy­szedł czas na romans pisar­ki z muzy­ką. Jak się uda ten eks­pe­ry­ment? Dowie­my się już 16 wrze­śnia pod­czas Sacrum Pro­fa­num w Kra­ko­wie.

Aktywność społeczna

Olga Tokar­czuk zna­na jest ze swo­ich poglą­dów doty­czą­cych praw zwie­rząt, czę­ste­go poru­sza­nia kwe­stii mię­dzy­ga­tun­ko­wych i anga­żo­wa­nia się w róż­ne­go rodza­ju akcje spo­łecz­ne, czy to pro­eko­lo­gicz­ne, czy pro­de­mo­kra­tycz­ne. Naj­le­piej widocz­ne jest to w jej książ­ce „Pro­wadź swój pług przez kości umar­łych”, ponad­to o tzw. ani­mal stu­dies opo­wia­da w cza­sie festi­wa­li, na spo­tka­niach autor­skich, w wywia­dach i na kon­fe­ren­cjach. W 2012 roku w akcji „Jesz­cze żywy karp” ape­lo­wa­ła o god­ne trak­to­wa­nie świą­tecz­nych kar­pi i nie­ku­po­wa­nie na Boże Naro­dze­nie żywych ryb. W 2017 roku przy­łą­czy­ła się do akcji #wol­ne­sa­dy – w fil­mie opu­bli­ko­wa­nym na por­ta­lu YouTu­be uświa­da­mia, czym może skut­ko­wać igno­ro­wa­nie anty­de­mo­kra­tycz­nych dzia­łań rzą­du.

Inspiracje

Pro­zę Tokar­czuk bar­dzo czę­sto okre­śla się mia­nem reali­zmu magicz­ne­go. Nie bez powo­du, ponie­waż czę­sto w jej histo­rie wple­cio­ne są moty­wy meta­fi­zycz­ne. Artyst­ka w wie­lu wywia­dach pod­kre­śla, że inspi­ru­je się psy­cho­ana­li­zą, książ­ka­mi Jun­ga i Freu­da, nie­zwy­kle ceni opo­wia­da­nia Cze­cho­wa i Gogo­la oraz bar­dzo czę­sto się­ga po mity. Na jej twór­czość na pew­no wpływ mia­ły stu­dia psy­cho­lo­gicz­ne, któ­re ukoń­czy­ła na Uni­wer­sy­te­cie War­szaw­skim.


Jeśli jesz­cze nie zapo­zna­li­ście się z twór­czo­ścią tej nie­zwy­kłej autor­ki, naj­wyż­szy czas to zmie­nić! Zarów­no naj­now­szy zbiór pt. „Opo­wia­da­nia bizar­ne”, jak i pozo­sta­łe książ­ki autor­ki może­cie kupić w pro­mo­cji na Woblin­ku.

Jako gra­fi­kę głów­ną wyko­rzy­sta­no zdję­cie z Wiki­pe­dii udo­stęp­nio­ne przez użyt­kow­ni­ka o logi­nie Borys8. Zdję­cie udo­stęp­nio­ne na licen­cji CC BY 4.0.

O auto­rze

Miło­śnik lite­ra­tu­ry pięk­nej uza­leż­nio­ny od kon­cer­tów i festi­wa­li.
Chciał­by robić tysiąc rze­czy na raz, jed­nak na dro­dze do speł­nie­nia stoi jego naj­więk­szy wróg – czas.

Rocz­nik 94. Redak­tor Xięgarni.pl, All in Uni­ver­si­ty, kie­dyś zwią­za­ny z Val­ki­rią Network. Stu­dent Zarzą­dza­nia Kul­tu­rą i Media­mi UJ.

Naj­bar­dziej lubi pozna­wać, roz­ma­wiać i prze­by­wać z ludź­mi, któ­rzy go inspi­ru­ją.

Reklama

Może też zainteresują cię te tematy