Raport o stanie czytelnictwa – czytający chętniej angażują się w działalność pomocową

Biblio­te­ka Naro­do­wa opu­bli­ko­wa­ła wstęp­ny raport sta­nu czy­tel­nic­twa w Pol­sce za rok 2025. Zarów­no licz­ba osób, któ­re prze­czy­ta­ły co naj­mniej jed­ną książ­kę, jak i osób czy­ta­ją­cych sys­te­ma­tycz­nie, kształ­tu­je się na takim samym pozio­mie jak w zeszłym roku. Wzro­sło nato­miast zna­cze­nie biblio­tek publicznych.

Wśród Polek i Pola­ków powy­żej pięt­na­ste­go roku życia gru­pa 41% prze­czy­ta­ła w 2025 roku przy­naj­mniej jed­ną książ­kę. Gru­pa 7% to oso­by czy­ta­ją­ce sys­te­ma­tycz­nie, a więc sie­dem lub wię­cej ksią­żek w cią­gu roku.

– Nie rodząc się z książ­ka­mi w dło­niach, kształ­tu­je­my się w gru­pach, w któ­rych się czy­ta albo nie. Prak­ty­ki lek­tu­ro­we sta­no­wią część habi­tu­su naby­wa­ne­go w kon­tak­cie z naj­bliż­szy­mi i wywie­ra­ją­ce­go wpływ na tra­jek­to­rie bio­gra­ficz­ne. W całej popu­la­cji – obej­mu­ją­cej zarów­no oso­by nasto­let­nie, jak i takie, któ­re są już w wie­ku eme­ry­tal­nym – praw­do­po­do­bień­stwo czy­ta­nia ksią­żek jest w dużym stop­niu zwią­za­ne z wykształ­ce­niem rodzi­ców. Lek­tu­rę co naj­mniej jed­nej książ­ki oraz wizy­tę w biblio­te­ce publicz­nej dekla­ru­ją naj­czę­ściej potom­ko­wie ojców posia­da­ją­cych dyplo­my wyż­szych uczel­ni i matek mają­cych wykształ­ce­nie co naj­mniej na pozio­mie poma­tu­ral­nym. Oso­by, w któ­rych domach rodzin­nych czy­ta­ło się książ­ki, naj­czę­ściej same rów­nież czy­ta­ją i tra­fia­ją do krę­gów spo­łecz­nych, w któ­rych więk­szość osób czy­ta – piszą Roman Chym­kow­ski, Iza­be­la Koryś i Zofia Zasac­ka, któ­rzy opra­co­wa­li komu­ni­kat o sta­nie czy­tel­nic­twa ksią­żek w Pol­sce w 2025 roku.

Z bada­nia wyni­ka, że nie­zmien­ny pozo­sta­je też wpływ uwa­run­ko­wań spo­łecz­nych na prak­ty­ki lek­tu­ro­we – czy­ta­ją przede wszyst­kim oso­by uczą­ce się lub stu­diu­ją­ce (64%) oraz absol­went­ki i absol­wen­ci wyż­szych uczel­ni (54%). Choć po zakoń­cze­niu edu­ka­cji czy­ta mniej osób niż w jej trak­cie, to im wyż­szy poziom wykształ­ce­nia, tym wyż­sze praw­do­po­do­bień­stwo kon­ty­nu­owa­nia nawy­ku czy­tel­ni­cze­go. Widać to tak­że w podzia­le na płeć – kobie­ty czy­ta­ją wię­cej niż męż­czyź­ni (47% i 34%), a prze­cież to one dłu­żej uczą się i stu­diu­ją, szcze­gól­nie na kie­run­kach huma­ni­stycz­nych. Dodat­ko­wo to wła­śnie kobie­ty rza­dziej niż męż­czyź­ni zaprze­sta­ją czy­ta­nia po zakoń­cze­niu nauki.

Jed­ną z cie­ka­wych obser­wa­cji wyni­ka­ją­cych z bada­nia jest to, że oso­by czy­ta­ją­ce książ­ki chęt­niej anga­żu­ją się w dzia­łal­ność orga­ni­za­cji spo­łecz­nych (takich jak sto­wa­rzy­sze­nia, gru­py hob­by­stycz­ne i fanow­skie, rady rodzi­ców czy towa­rzy­stwa opie­ki nad zwie­rzę­ta­mi) oraz w pomoc oso­bom spo­za rodzi­ny i gro­na naj­bliż­szych zna­jo­mych. W orga­ni­za­cjach spo­łecz­nych udzie­la się 36% czy­tel­ni­ków (dla porów­na­nia – 13% osób nie­czy­ta­ją­cych), a w dzia­łal­ność pomo­co­wą anga­żu­je się aż 57% czy­tel­ni­ków (i 26% osób nieczytających).

Od kil­ku lat sys­te­ma­tycz­nie wzra­sta zna­cze­nie biblio­tek publicz­nych. W 2022 roku co naj­mniej jed­ną książ­kę z biblio­te­ki prze­czy­ta­ło 12% czy­tel­ni­ków, w 2024 – 15%, a w 2025 roku – już 19% czy­tel­ni­ków. Zauwa­żal­nie spa­dły nato­miast odset­ki osób, któ­re kupi­ły książ­kę oso­bi­ście (50% w 2024 roku i 43% w 2025 roku), poży­czy­ły ją od kogoś bli­skie­go (33% i 26%) czy dosta­ły ją w pre­zen­cie (34% i 26%).

– Poja­wi­ły się za to w więk­szej licz­bie (choć wciąż poni­żej 1%) książ­ki pocho­dzą­ce z miej­skich punk­tów book­cros­sin­go­wych, zaś w kate­go­rii ksią­żek w for­ma­tach cyfro­wych – ebo­oki i audio­bo­oki czy­ta­ne lub słu­cha­ne za pośred­nic­twem kodów dostę­pu otrzy­ma­nych w biblio­te­kach – czy­ta­my w komunikacie.

Kobie­ty w 2025 roku naj­chęt­niej się­ga­ły po lite­ra­tu­rę oby­cza­jo­wą, roman­se i powie­ści ero­tycz­ne (30%) oraz lite­ra­tu­rę kry­mi­nal­ną, sen­sa­cyj­ną, thril­le­ry i powie­ści detek­ty­wi­stycz­ne (30%). U męż­czyzn obok kate­go­rii kry­mi­nal­nej (22%) naj­więk­szą popu­lar­no­ścią cie­szy­ła się lite­ra­tu­ra non-fic­tion, czy­li bio­gra­fie, auto­bio­gra­fie, wspo­mnie­nia, wywia­dy, publi­cy­sty­ka, histo­ria XX wie­ku, felie­to­ny i ese­je (22%).

Od 2019 roku naj­chęt­niej czy­ta­nym w Pol­sce auto­rem pozo­sta­je Remi­giusz Mróz. Na podium wró­ci­li Ste­phen King (z szó­ste­go miej­sca) oraz Hen­ryk Sien­kie­wicz (z piątego).

Tak pre­zen­tu­je się lista nazwisk naj­chęt­niej czy­ta­nych w 2025 roku auto­rów i autorek:

1. Remi­giusz Mróz
2. Ste­phen King
3. Hen­ryk Sienkiewicz
4. J.K. Row­ling
5. Andrzej Sap­kow­ski
6. Bole­sław Prus
7. Kata­rzy­na Bonda
8. Nicho­las Sparks
9. Geo­r­ge Orwell
10. Adam Mic­kie­wicz
11. Har­lan Coben
12. Fio­dor Dostojewski
13. Joan­na Kuciel-Frydryszak
14. J.R.R. Tol­kien
15. Sta­ni­sław Wyspiański
16. Mał­go­rza­ta Oli­wia Sobczak
17. B.A. Paris
18. Dan Brown
19. Aga­tha Christie
20. Ewa Woy­dył­ło
21. Ste­fan Żeromski
22. Sła­wo­mir Gortych
23. Kata­rzy­na Grochola
24. Kata­rzy­na Michalak
25. Sta­ni­sław Lem
26. Ken Fol­lett
27. Jakub Żul­czyk

Z komu­ni­ka­tem na temat sta­nu czy­tel­nic­twa w Pol­sce w 2025 roku może­cie zapo­znać się na stro­nie Biblio­te­ki Naro­do­wej. Nie­ba­wem zosta­nie opu­bli­ko­wa­ny peł­ny raport z bada­nia prze­pro­wa­dzo­ne­go w 2025 roku.

Anna Tess Gołę­biow­ska
Zdję­cie głów­ne i pozo­sta­łe ilu­stra­cje w tek­ście: Biblio­te­ka Narodowa

REKLAMA
GADŻETY INSPIROWANE KSIĄŻKAMI? ZAJRZYJCIE NA MOLOM.PL